“Chém gió” về AI, và những thứ khác

Vừa qua, chúng tôi có một buổi seminar ngắn cùng công ty đối tác với chủ đề “Xu hướng áp dụng AI vào việc phát triển phần mềm”.

Không hội trường, không sân khấu. Chỉ với một màn hình nhỏ trong góc phòng họp. Nhưng những điều bổ ích mà chúng tôi nhận được thì không hề nhỏ.

Bắt đầu từ “Meet the team”

Nghe có vẻ hình thức, nhưng với một buổi giao lưu giữa hai công ty thì đây là phần quan trọng nhất. Khi bạn biết người bên kia bàn là ai, họ đang làm gì, họ đang vướng ở đâu — thì phần còn lại của buổi nói chuyện sẽ tự nhiên hơn rất nhiều.

Là một BrSE, tôi ngồi ở đúng cái chỗ mà mình vẫn ngồi hàng ngày: giữa hai bên. Và tôi nhận ra một điều thú vị — khi nói về AI, khoảng cách giữa “phía Nhật” và “phía Việt Nam” nhỏ hơn tôi tưởng. Cả hai bên đều đang thử, đều đang tò mò, và đều đang có những câu hỏi giống nhau.

Những gì chúng tôi đã nói

Nội dung xoay quanh vài điểm chính:

AI đã vào quy trình thật, không chỉ là demo. Sinh code, review code, viết unit test, viết tài liệu, hỗ trợ điều tra bug — những việc trước đây tốn nửa ngày giờ có thể xong trong vài chục phút. Điều đáng nói không phải là “AI viết được code”, mà là AI đang thay đổi thứ tự công việc của một dev.

Vai trò của kỹ sư đang dịch chuyển. Khi việc “viết” trở nên dễ hơn, giá trị chuyển sang việc đọc, đánh giá và quyết định. Biết một đoạn code do AI sinh ra là tốt hay tệ — đó mới là kỹ năng khó thay thế.

Và những nỗi lo rất thật. Bảo mật thông tin dự án, mã nguồn của khách hàng, chất lượng đầu ra, chi phí, và câu hỏi khó nhất: nếu junior không còn phải tự tay giải quyết những bài toán cơ bản nữa, thì họ sẽ trưởng thành như thế nào?

Không ai trong phòng có câu trả lời hoàn chỉnh. Nhưng việc cùng nhau đặt ra được câu hỏi cũng đã là một kết quả.

Phần hay nhất lại không nằm trong slide

Seminar kết thúc, cả nhóm rủ nhau đi ăn.

Và như mọi khi, những cuộc trò chuyện thật sự chỉ bắt đầu sau khi máy chiếu tắt. Trên bàn ăn, người ta nói về AI theo một cách rất khác — không phải “chiến lược áp dụng” mà là “hôm trước tôi thử cái này, buồn cười lắm”. Rồi từ AI chuyển sang chuyện dự án, chuyện đội nhóm, chuyện sếp, chuyện đồ ăn Việt Nam và tiếng Nhật khó ở chỗ nào.

Đó là lúc đối tác thành đồng nghiệp, và đồng nghiệp thành bạn.

Quan điểm cá nhân: đừng sợ AI

Tôi để ý một điều: mỗi lần nói về AI, trong phòng luôn có hai loại năng lượng. Một bên háo hức. Một bên hơi… phòng thủ.

Tôi hiểu cái cảm giác phòng thủ đó. Khi một công cụ có thể làm trong ba phút cái việc bạn mất ba năm để giỏi, phản ứng đầu tiên là “quá kinh”.

Điều đáng lo không phải là AI giỏi hơn ta, mà là ta dùng nó mà không hiểu nó. Copy một đoạn code mà không đọc. Gửi tài liệu nội bộ vào một công cụ không rõ lưu trữ ở đâu. Tin một câu trả lời chỉ vì nó được viết rất tự tin. Đó mới là rủi ro thật — và nó không đến từ AI, nó đến từ cách chúng ta dùng.

Ngược lại, cũng đừng thần thánh hóa nó. AI không thay bạn hiểu nghiệp vụ của khách hàng. Không thay bạn ngồi họp và đọc được cái điều đối tác không nói ra. Với một BrSE như tôi, phần khó nhất của công việc chưa bao giờ là dịch từ — mà là hiểu ý, hiểu ngữ cảnh, hiểu văn hóa. Chỗ đó AI giúp được, nhưng không làm thay được.

Nên với tôi, thái độ đúng nằm ở giữa: coi AI như một đồng nghiệp rất nhanh, rất nhiệt tình, nhưng thỉnh thoảng nói sai mà vẫn nói chắc. Bạn sẽ giao việc cho một người như vậy chứ? Có. Nhưng bạn sẽ kiểm tra lại. Bạn sẽ không giao phần quyết định. Và bạn vẫn phải là người đủ giỏi để biết khi nào họ sai.

Cái cần học không phải là “cách gõ prompt”. Cái cần học là giữ cho khả năng phán đoán của mình không bị teo đi vì có công cụ làm hộ.

Và điều này không chỉ đúng trong công việc. Trong cuộc sống cũng vậy — AI có thể giúp bạn học nhanh hơn, đọc nhiều hơn, viết tốt hơn, tiết kiệm được vài tiếng mỗi tuần. Câu hỏi quan trọng là: bạn dùng mấy tiếng đó để làm gì?

Điều tôi mang về

AI đang phát triển rất nhanh — nhanh hơn khả năng viết quy trình của bất kỳ công ty nào. Trong bối cảnh đó, tôi nghĩ thứ giữ cho một tổ chức đi đúng hướng không phải là công cụ, mà là việc mọi người còn chịu ngồi lại với nhau, chia sẻ thẳng thắn cái mình đã thử, cái mình đã thất bại, và cái mình vẫn chưa biết.

Một buổi seminar một tiếng. Một bữa tối hai tiếng. Và rất nhiều thứ để mang về!